الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
114
تفسير مجمع البيان (فارسى)
نخلها و درختان ديگر و از زراعتها بهرهمند خواهند شد . يعنى در بلاد خود مىماندند و از تبعيد و قتل مصون مىبودند . و بنا بر اين مىتوانستند از اموال و مزارع و ميوهها و چار پايان استفاده كنند . علت اينكه در اينجا از ميان منافع نعمتها تنها به خوردن اشاره مىكند ، اين است كه : معظم منافع ، خوردن است . بدينترتيب خداوند متعال يهود را به ياد نعمتهايى كه از دست دادهاند ، افكنده ، آنها را به تاسف وا ميدارد و جواب اينكه مىگفتند خداوند دستهايش بسته است ، مىدهد . برخى گويند : مقصود از « لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ . . . » اين است كه در رفاه و آسايش بودند . چنان كه گفته مىشود : « فلان كس از سر تا پا در خوشى است » نظير آن اين آيه است . « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً . . . وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ » ( جن 16 و طلاق 2 : اگر بر راه دين پايدار مانده بودند ، آنها را آبى فراوان مىداديم و هر كس كه تقوى پيشه كند ، خداوند براى او راهى قرار دهد و او را از جايى كه گمان ندارد ، روزى رساند ) پس تقوى يكى از اسباب فراوانى روزى است . مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ : دستهاى از آنها معتدلند و زياده روى و قصورى ندارند . ابو على جبايى گويد : منظور آن عدهاى است كه با پذيرش اسلام ، از پيامبر اطاعت كردند مجاهد و سدى و ابن زيد نيز چنين گويند . در تفسير اهل بيت نيز چنين روايت شده است . برخى گويند : مقصود نجاشى و همراهان اوست . برخى - بنا بنقل زجاج - گويند : منظور كسانى است كه با پيامبر ، ستيزه نكردند . ممكن است منظور كسانى باشد كه مسيح را بندهء خدا مىدانستند ، به خدا . وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ : و بيشتر يهوديان و مسيحيان مرتكب كارهاى زشت مىشوند . اينها كسانى بودند كه در كفر و انكار پيامبر ، پايدارى مىكردند .